Trường phái nghệ thuật có một điều thú vị rằng
Chúng ta thường nhìn thấy một bức tranh và tự hỏi đẹp hay không, nhưng hiếm khi tự hỏi: nó thuộc về thế giới nào?

Thế giới đó chính là trường phái nghệ thuật.

Nếu bạn từng tìm hiểu nghệ thuật cổ điển là gì, bạn sẽ nhận ra rằng mỗi phong cách không tồn tại độc lập. Nó luôn nằm trong một dòng chảy lớn hơn, nơi các nghệ sĩ cùng chia sẻ một cách nhìn, một hệ giá trị, thậm chí là một cách hiểu về cái đẹp.

Trường phái nghệ thuật, vì thế, không chỉ là một nhãn dán. Nó là cách nghệ thuật tự kể lại câu chuyện của chính mình.

Khái niệm trường phái nghệ thuật

Trường phái nghệ thuật (art movement) là tập hợp những nghệ sĩ cùng chia sẻ một cách tiếp cận tương đồng về:

Cách thể hiện – Quan điểm thẩm mỹ – Tư duy về thế giới
Nhưng điều quan trọng là:
Một trường phái không phải được tạo ra ngay từ đầu. Nó hình thành dần dần, khi nhiều nghệ sĩ dù không hẹn trước lại vô tình đi cùng một hướng.

Hãy tưởng tượng:

Khi một người bắt đầu vẽ theo một cách mới và bị người khác nhìn thấy, bị ảnh hưởng phong cách vẽ đó và dần dần và một ngôn ngữ chung xuất hiện

Đó chính là lúc một trường phái ra đời.

Vì vậy, trường phái không phải là khuôn mẫu mà là dấu hiệu của một sự thay đổi trong tư duy nghệ thuật.

Các trường phái lớn trong lịch sử hội hoạ

Lịch sử hội hoạ không phải là một đường thẳng mà là chuỗi những bước chuyển mình.

Mỗi trường phái ra đời đều phản ánh một câu hỏi mới về cái đẹp.

Nghệ thuật cổ điển – nền tảng của mọi chuẩn mực

Khi đặt câu hỏi nghệ thuật cổ điển là gì, ta đang quay về điểm khởi đầu của rất nhiều tiêu chuẩn thẩm mỹ.

Đặc trưng của trường phái này:
Tỷ lệ cân đối
Sự hài hòa
Vẻ đẹp lý tưởng

Ở đây, cái đẹp gần như là một “quy luật”.

Phục Hưng con người trở thành trung tâm

Phục Hưng không chỉ là sự hồi sinh của cổ điển, mà còn là sự thay đổi góc nhìn:

Từ thần linh sang con người

Nghệ thuật bắt đầu:

– Quan tâm đến cơ thể

– Nghiên cứu phối cảnh

– Tìm kiếm tính hiện thực

Baroque cảm xúc lên ngôi

Nếu cổ điển là sự cân bằng, thì Baroque là sự bùng nổ.

– Ánh sáng mạnh

– Chuyển động rõ rệt

– Cảm xúc trực diện

Baroque không chỉ cho bạn thấy mà khiến bạn cảm nhận.

Tân cổ điển quay lại nhưng không lặp lại

Tân cổ điển không phải là bản sao của cổ điển.

Nó giữ lại cấu trúc, nhưng thêm vào:

– Lý trí

– Tính đạo đức

– Ý thức xã hội

Ấn tượng cái nhìn trở nên cá nhân

Impressionism đánh dấu một bước ngoặt:

Nghệ thuật không còn là thế giới như nó vốn có
Mà là thế giới như tôi nhìn thấy

Ánh sáng, màu sắc, khoảnh khắc tất cả đều trở nên chủ quan.

Hiện đại phá vỡ mọi quy tắc

Ở đây, câu hỏi không còn là vẽ thế nào cho đúng
Mà là:

Có cần phải đúng không?

Các trường phái hiện đại:

– Trù tượng

– Biểu hiện

– Siêu thực

Mỗi trường phái là một cách phản kháng lại cái cũ

Vai trò của trường phái trong nghệ thuật

Trường phái nghệ thuật không chỉ để phân loại. Nó có vai trò sâu hơn nhiều.

Giúp hiểu tác phẩm đúng cách

Một bức tranh Baroque sẽ quá đà nếu nhìn bằng tiêu chuẩn cổ điển.
Một tác phẩm hiện đại sẽ khó hiểu nếu áp dụng logic Phục Hưng.

Trường phái giúp bạn biết mình đang đứng ở đâu khi nhìn một tác phẩm.

Tạo nên sự phát triển của nghệ thuật

Không có trường phái nào tồn tại mãi mãi.

Mỗi cái đều:
Xuất hiện
Phát triển
Bị thay thế

Chính sự thay đổi này làm nghệ thuật luôn “sống”

Định hình cách con người nhìn thế giới

Nghệ thuật không chỉ phản ánh thực tại nó còn thay đổi cách ta hiểu thực tại.

Ví dụ:
Cổ điển tin vào trật tự
Baroque tin vào cảm xúc
Hiện đại đặt câu hỏi về mọi thứ

Trường phái nghệ thuật không phải là những cái tên khô khan trong sách. Nó là dấu vết của những lần con người thay đổi cách nhìn về thế giới.

Nếu bạn từng tìm hiểu nghệ thuật cổ điển là gì, thì việc hiểu các trường phái sẽ giúp bạn đi xa hơn không chỉ nhìn thấy cái đẹp, mà còn hiểu vì sao cái đẹp đó tồn tại.

Và có lẽ, điều thú vị nhất nằm ở đây:

Nghệ thuật không ngừng thay đổi nhưng nhu cầu tìm kiếm cái đẹp của con người thì chưa bao giờ dừng lại.